Tưởng niệm Tô Thuỳ Yên

2

 

Một năm đã trôi qua, ngày Tô Thuỳ Yên từ trần.

Những lúc lạc lõng, không biết mình đang ở đâu, đi đâu, nhiều người quay về với thơ phú, với thi sĩ. Nhất là những thi sĩ, ngoài cái ngổn ngang tâm sự riệng, còn chia cái đau chung của đồng bào, của dân tộc. Còn là chứng nhân của một cơn ác mộng, một thời đại khủng khiếp. Như Tô Thuỳ Yên.

Nếu tình yêu dễ diễn tả qua thơ hơn là văn vần, hơn là diễn văn, cái đau thương uất nghẹn cũng vậy. Phải bao nhiêu trang mới nói đuợc tất cả cái đau đớn trong 2 câu thơ Tô Thuỳ Yên, diễn tả cuộc chạy giặc:

Xứ khổ, gây chi mùa thảm khốc

Hỡi ơi trời đã bỏ rơi dân

Hay tia hy vọng le lói trong bể khổ:

Xin cám ơn hoa đã vì ta nở

Thế giới vui vì những chuyện lẻ loi

Người Việt làm thơ rất nhiều, nhưng thi sĩ, rất hiếm. Thi sĩ một mình một chiếu như Tô Thuỳ Yên (TTY) còn hiếm hơn nữa.

Để tưởng niệm nhà thơ đã ra đi, không gì hơn là đọc lại ‘’ Ta Về ‘’. Tất cả ngôn ngữ, phong thái TTY phảng phất trong đó

Thơ TTY chững chạc, cổ điển như thơ Đường, nhưng mới lạ, táo bạo hơn thơ mới. Đạo mạo như một người đứng tuổi, một ông đồ già, từng trải, ngồi nhâm nhi bên tách trà , ngẫm nghĩ về nhân tình thế thái, về cuộc đời dâu biển:

Ta ngẩn ngơ trông trời đất cũ

Nghe tàn cát bụi tháng năm bay

Chỉ có thế. Trời câm đất nín

Đời im lìm đóng váng xanh xao

nhưng trẻ, mạnh, vũ bão như thanh niên vào đời, muốn yêu, muốn thương, muốn nhớ. Muốn sống.

Ta về dẫu phải đi chân đất

Khắp thế gian này để gặp em

Có những nhà văn, nhà thơ qua từ ngữ hay cái nhìn, người ta biết là dân Hà Nội, Huế hay Sài Gòn.

Ngôn ngữ TTY không Bắc, không Nam, không Sài gòn, Hà Nội, bởi vì đó là tiếng thở dài, tiếng khóc, cái quặn đau của người Việt. Đặc Việt Nam, nhưng mở rộng ra những chân trời mới.

Đau xót, bi quan nhưng bao dung ; đứng ngoài, đứng trên cái thù hận, để thấy cái bát ngát của đất trời. Rất zen, rất thiền :

Chút rượu hồng đây xin rưới xung

Giải oan cho cuộc biển dâu này

Từ ngữ TTY đài các nhưng gần gũi, sáng tạo cực kỳ nhưng tưởng như dễ dãi. Vừa lạ, vừa thực. Vừa xa vừa gần gũi. Việc đó không phải dễ. Có người dùng chữ lạ, câu lạ, nhưng không thực, chỉ lộ cái lập dị, giả tạo. Có người rất thực, nhưng nhàm, nếu không thô tục, bởi vì cái thực trong nghệ thuật, nó khác với sự thực ngoài đời.

TTY ra đi, bỏ dở thiên trường ca về nỗi đoạn trường của một dân tộc. ‘‘ Ta tiếc đời ta sao hữu hạn/ Đành không trải hết được lời ta ”

Sáng dậy, nghe tin TTY ”đi xa ”, cứ muốn tin là một fake news, một chuyện không có thực..

Đi xa như lạc trong trời đất

Thy tận, sơn cùng xí xoá ta

Cõi chiều đứng lại, khóc như liễu

Có tht là ta đã đi xa ? ( Đi xa. TTY )

Sơn cùng, thủy tận xí xóa người, nhưng sẽ bó tay,  làm sao xóa được  ” Ta Về ”, ” Chiều trên Phá Tam Giang ‘’..

Làm sao xoá được Tô Thuỳ Yên

Paris, tháng 5 (tuthuc-paris-blog.com)

 

Ta về

Thùy Yên

Ta về một bóng trên đường lớn

Thơ chẳng ai đề vạt áo phai

Sao bỗng nghe đau mm phế phủ

Mười năm đá cũng ngậm ngùi thay

nh biệt ta-mười-năm chết dp

Chốn rừng thiêng im tiếng nghìn thu

Mười năm mặt sạm soi khe nước

Ta hóa thân thành vượn cổ sơ

Ta về qua nhng truông cùng phá

Nếp trán nhăn đùa ngọn gió may

Ta ngẩn ngơ trông trời đất cũ

Nghe tàn cát bụi tháng năm bay

Chỉ có thế. Trời câm đất nín

Đời im lìm đóng váng xanh xao

Mười năm, thế giới già trông thấy

Đất bạc màu đi, đất bạc màu

Ta về như bóng chim qua tr

Cho vội vàng thêm gió cuối mùa

Ai đứng trông vời mây nước đó

Ngàn năm râu tóc bạc phơ phơ

Một đời được mấy điều mong ước

Núi lở sông bồi đã mấy khi

Lịch sử ngơi đi nhiều tiếng động

Mười năm, cổ lục đã ai ghi

Ta về cúi mái đầu sương điểm

Nghe nng từ tâm lượng đất trời

Cảm ơn hoa đã vì ta nở

Thế giới vui từ nỗi lẻ loi

Tưởng tượng nhà nhà đang mở cửa

Làng ta ngựa đá đã qua sông

Người đi như cá theo con nước

Trống ngũ liên nôn nả gióng mừng

Ta về như lá rơi về cội

Bếp la nhân quần ấm tối nay

Chút rượu hồng đây xin rưới xung

Giải oan cho cuộc biển dâu này

Ta khóc tạ ơn đời máu chảy

Ruột mềm như đá dưới chân ta

Mười năm chp bể mưa nguồn đó

Người thc mong buồn tận cõi xa

Ta về như hạt sương trên c

Kết tụ sầu nhân thế chuyn dời

Bé bỏng cũng thì sinh, d, diệt

Tội tình chi lắm nữa người ơi

Quán dc hơi thu lùa nỗi nh

Mười năm người tỏ mặt nhau đây

Nước non ngàn dặm bèo mây hỡi

Đành ung lưng thôi bát nước mời

Ta về như sợi tơ trời trng

Chấp chi trôi buồn vi nng hanh

Ai gọi ai đi ngoài cõi vắng

Dừng chân nghe qun tht tâm can

Lời thề buổi ấy còn mang nng

Nên mắc tình đời ci chng ra

Ta nhớ người xa ngoài ni nh

Mười năm ta vn cứ là ta

Ta về như tứ thơ xiêu tán

Trong cõi hoang đường trng lãng quên

Nhà cũ mừng còn nguyên mái, vách

Nhện giăng, khói ám, mối xông nền

Mọi thứ không còn ngăn nắp cũ

Nhà thương-khó quá sống thờ ơ

Giu nghiêng cng đổ, thm um c

Khách cũ không còn, khách mi thưa

Ta về khai giải bùa thiêng yểm

Thc dậy đi nào, gỗ đá ơi

Hãy kể lại mười năm chuyn cũ

Một lần kể lại để rồi thôi

Chiều nay ta sẽ đi thơ thẩn

Thăm hỏi từng cây, những ni nhà

Hoa bưởi, hoa tầm xuân có nở?

Mười năm, cây có nhớ người xa?

Ta về như đứa con phung phá

Khánh kiệt đời trong cuộc biển dâu

Mười năm, con đã già trông thấy

Huống mcha đèn sắp cn dầu

Con gẫm lại đời con thất bát

Hứa trăm điều một chng làm nên

Đời qua, lp lp tàn hư huyễn

Git lệ sương thầm khóc biến thiên

Ta về như tiếng kêu đồng vng

Rau mác lên bờ đã trổ bông

Cho dẫu ngàn năm em vẫn đứng

Chờ anh như biển vn chờ sông

Ta gọi thời gian sau cánh cửa

Nỗi mừng giàn giụa mắt ai sâu

Ta nghe như máu ân tình chảy

Tự kiếp xưa nào tưởng lc nhau

Ta về dẫu phải đi chân đất

Khắp thế gian này để gặp em

Đau khổ riêng gì i gió cát

Thm nhà bụi chuối thc thâu đêm

y bưởi xưa còn nhớ, trắng hoa

Đêm chưa khuya quá hỡi trăng tà

Tình xưa như tuổi già không ng

Thức trọn, khua từng nỗi xót xa

Ta về như giấc mơ thần bí

Tuổi nhỏ đi tìm một tối vui

Trăng sáng soi hn ta vết phng

Trọn đời ni nhớ sáng khôn nguôi

Bé ơi, này những vui bun cũ

Hãy sng, đương đầu với lãng quên

Con dế vẫn là con dế ấy

t rong bờ cỏ giọng thân quen

Ta về như nước Tào Khê chảy

Tinh đẩu mười năm luống nhạt mờ

Thân thích nhng ai giờ đã khuất

Cõi đời nghe trng trải hơn xưa

Người chết đưa ta cùng xung m

Đâu còn ai nữa đứng bờ ao

Khóc người ta khóc ta rơi rng

Tuổi hạc ôi ngày một một hao

Ta về như bóng ma hờn tủi

Lục li thi gian kiếm chính mình

Ta nhặt mà thương tng phế liệu

Như từng hài cốt sắp vô danh

Ngồi đây nền cũ nhà hương hỏa

Đọc lại bài thơ tha thiếu thời

Ai đó trong hn ta thn thức

Vầng trăng còn tiếc cuộc rong chơi

Ta về như hạc vàng thương nh

Một thủa trần gian bay lướt qua

Ta tiếc đời ta sao hữu hạn

Đành không trải hết được lòng ta

2 BÌNH LUẬN

  1. Rất đáng tiếc, Bác Từ Thức đã viết sai 2 câu thơ của nhà thơ Tô Thúy Yên:
    Xin cám ơn hoa đã vì ta nở
    Thế giới vui vì những chuyện lẻ loi

    Đúng ra phải là:
    Cảm ơn hoa đã vì ta nở
    Thế giới vui từ nỗi lẻ loi

    • Có lẽ bị chi phối tư tưởng khi đang viết bài nên bác Từ Thức nhớ nhầm thể Bát bát thay vì nguyên bài Ta Về là thể Thất thất.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Tên