BL10
 
|

Câu chuyện của niềm tin

NiemTin-011. Như bao bạn trẻ khác, tôi rời quê khi học hết phổ thông. Rồi cũng như bao người khác, tôi ra nước ngoài học tiếp khi xong đại học.

Gần mười hai năm học tập và làm việc ở nước ngoài, tôi có bạn bè mới, thầy cô mới, đồng nghiệp mới. Trong công việc không có định kiến, không có phân biệt. Tất cả diễn ra trong một sự trung thực và cởi mở hồn nhiên. Hồn nhiên đến mức ngạc nhiên.

Tôi chìm đắm trong bầu không khí dân chủ, bình đẳng và tinh thần tự do học thuật. Tôi thấy mình được tôn trọng, và ý thức được mình có quyền được người khác tôn trọng.

Tôi phải làm đủ thứ giấy tờ nhưng không bao giờ thấy những con dấu đỏ. Chỉ cần một chữ ký cá nhân là đủ, một cuộc điện thoại, một lá email là xong. Không ai hạch sách, không ai đòi kiểm tra, không ai đòi công chứng bản gốc.

Tôi lên tàu điện: không có người soát vé. Họ tôn trọng chúng tôi, và tin chúng tôi. Thỉnh thoảng họ có đi kiểm tra định kỳ thì cũng rất lịch sự, không gây cho mình cảm giác khó chịu.

Tôi ra siêu thị: không ai bắt tôi phải gửi đồ trước khi vào mua hàng. Không ai kiểm tra chúng tôi khi ra. Họ tôn trọng chúng tôi, và tin chúng tôi.

Tôi và một người bạn đi mua bảo hiểm xe. Điều khoản cho biết, nếu mất xe thì sẽ được đền xe mới. Bạn tôi hỏi: nếu chúng tôi bán xe rồi báo mất thì sao? Nhân viên bảo hiểm ngạc nhiên mất một lúc lâu mới nghĩ ra được câu trả lời: tôi tin các anh không làm thế.

Lần đầu tiên tôi cảm nhận được sự tin tưởng mang tính hệ thống. Một sự tin tưởng cá nhân mạnh mẽ lan tỏa trong toàn xã hội. Chữ Tín được xác lập mà không cần sự có mặt của các loại công chứng bản gốc, chứng thực, xác nhận…

Tôi vỡ ra: À, ra thế. Họ giàu mạnh vì họ tin ở con người.

2. Mười hai năm sau tôi trở về. Nhiều cái như xưa. Nhiều cái hơn xưa. Nhưng cũng nhiều cái tệ hơn xưa.

Tôi làm thủ tục nhận đồ mình gửi cho mình. Tên tôi đây. Địa chỉ tôi đây. Hộ chiếu của tôi đây. Vậy sao mà rắc rối đến vậy? Sao phải xác nhận? Sao phải chứng minh? Sao phải công chứng bản gốc?

Tôi có làm gì đâu, chỉ là nhận đồ mình gửi cho mình thôi mà sao phức tạp như vậy. Lẽ ra tôi chỉ chờ ở nhà, đúng hẹn công ty vận chuyển sẽ mang đồ đến. Tôi chỉ cần ký xác nhận là xong.

Tôi được giải thích ở Việt Nam mọi thứ cần phải đúng quy trình chứ không đơn giản như vậy.

Tôi ngẫm ra: Càng nhiều dấu đỏ, càng ít niềm tin.

3. Tôi đưa gia đình đi siêu thị Big C Long Biên. Niềm vui khi thấy một siêu thị bề thế, nhộn nhịp vừa mới nhen lên thì gặp ngay một chuyện ngỡ ngàng: Tất cả những ai muốn vào siêu thị đều phải gửi đồ bên ngoài. Con gái tôi có một túi khoác nhỏ để đựng mấy thứ lặt vặt cũng phải niêm phong rồi mới được mang theo.

Vì sao vậy? Chúng tôi hỏi thì chỉ nhận được câu trả lời: Đây là quy định!

Quy định gì? Quy định không được tin nhau.

Câu chuyện có lẽ sẽ chỉ là một phiền toái buồn, nếu không có chuyện sau khi thanh toán, tất cả khách hàng lại bị kiểm tra một lần nữa, và hóa đơn phải được đóng dấu đỏ “đã thanh toán” thì mới được nhân viên an ninh cho ra ngoài.

Chúng tôi tự hỏi: chuyện quái quỉ gì đang xảy ra vậy? Quầy thanh toán có hai nhân viên kiểm tra và tính tiền. Từ quầy thanh toán ra đến cửa ra này chỉ chừng 2 mét, lại không có hàng hóa gì bày bán trên đoạn đường 2 mét đó. Vậy cớ sao phải kiểm tra lại? Cớ sao phải đóng dấu vào hóa đơn thì mới được ra?

Vợ tôi phản ứng dữ dội: Nếu kiểm tra mà không tìm thấy sai sót nào thì các anh có xin lỗi chúng tôi không? Nhưng chúng tôi chỉ nhận được một câu trả lời lạnh lùng: Đây là quy định.

Tôi nhìn những người xếp hàng chờ kiểm tra và đóng dấu hóa đơn. Tất cả đều kiên nhẫn và ngoan ngoãn. Họ có thể làm gì trên đoạn đường dài 2 mét đó để phải chịu cảnh khám xét?

Tôi lặng lẽ quan sát. Rất nhiều người lớn tuổi. Lịch sử như phảng phất qua bộ quân phục cũ. Một vài nụ cười cầu hòa dù chủ nhân không làm gì sai. Một vài ánh mắt lấm lét không có lý do. Nhiều gương mặt cam chịu và chờ đợi cảnh được khám xét.

Tôi cố gắng tìm lý do để biện minh cho việc làm kỳ quái đó, nhưng không thể.

Tôi rút ra kết luận: Nhiều người Việt không tin người Việt. Nhiều người Việt không hiểu rằng mình có quyền phải được người khác tôn trọng.

4. Chúng tôi ra về, nhưng vẫn ám ảnh câu hỏi: Vì sao người Việt không tin nhau? Phải chăng chúng ta đã quen sống trong một sự cảnh giác thường trực đến độ thành phản xạ có điều kiện?

Tôi bất giác nhớ đến mớ giấy tờ đỏ choét những con dấu công chứng sao y bản gốc. Tôi tự hỏi: Tôi và triệu người quanh tôi đã mất bao nhiêu thời gian cho những thứ này?

Tôi thở dài: càng nhiều dấu đỏ, càng ít niềm tin.

Tôi tự hỏi: Phải chăng đang có một cuộc “khủng hoảng niềm tin”?

Và khi nào thì người ta không tin nhau?

Rõ ràng là khi có sự dối trá. Người ta không tin nhau khi cần phòng tránh sự dối trá.

Vậy là đang có một sự dối trá phổ biến, đến mức một đoạn đường 2 mét và được kiểm soát chặt chẽ cũng trở nên đáng ngờ.

Và chúng ta đã mất biết bao nhiêu thời gian và nguồn lực để cảnh giác, phòng tránh, đương đầu với sự dối trá này?

Không ai thống kê định lượng, nhưng chắc hẳn là rất nhiều. Nhiều đến mức có thể làm cho đất nước ta kiệt quệ. Kiệt quệ vì luôn phải cảnh giác, đề phòng.

5. Việt Nam đang rất cần một sự quy tụ nguồn lực để phát triển. Nhưng quy tụ làm sao khi cả xã hội sống trong tâm trạng cảnh giác thường trực, lúc nào cũng nơm nớp đề phòng? Quy tụ làm sao khi sự giả dối đã trờ thành một lối sống của xã hội? Quy tụ làm sao khi niềm tin giữa người với người đã trở nên cạn kiệt?

Việt Nam đang rất cần hội nhập, rất cần làm bạn với thế giới bên ngoài. Nhưng hội nhập làm sao khi luôn nhìn thế giới bên ngoài với con mắt thù địch nghi ngờ? Làm bạn làm sao khi không có lòng tin vào đối tác của mình?

Đất nước đã thống nhất nhưng lòng người chưa thống nhất. Di sản của mấy mươi năm chiến tranh quá đỗi nặng nề. Trong này kinh tế khó khăn. Ngoài kia Biển Đông nổi sóng. Một cuộc hòa giải, để sau đó thực sự có một sự hòa hợp Nam Bắc, trong ngoài là cần thiết hơn bao giờ hết. Muốn vậy cần xóa bỏ mọi nghi kỵ lẫn nhau giữa mọi tầng lớp xã hội.

***

Nhiều học giả đã gọi niềm tin là một thành phần quan trọng của vốn xã hội. Khi niềm tin cạn thì vốn xã hội cũng cạn theo. Mà cạn vốn thì làm sao phát triển?

© Giáp Văn Dương

Nguồn: Tia Sáng

 

6 Phản hồi cho “Câu chuyện của niềm tin”

  1. Áo vải cờ đào says:

    Cám ơn T/g về sự trần tình và nỗi niềm trăn trở cho QH đất nước VN, mà đã từ lâu ai cũng biết…Được cướp trắng và bần cùng hóa, độc quyền cai trị, lũng đoạn nền tảng đạo đức xã hội, đưa dân tộc VN vào quỷ đạo “vô thần”, biến con người trở nên “vô cảm”, tạo điều kiện (như một cam kết “bất thành văn”) ưu đãi, ưu tiên cho bọn lãnh tụ, lãnh đạo, cán bộ DVCS ăn chia, thụ hưởng bổng lộc quyền cao chức trọng một cách…”Vô tư” bởi lũ bịp có môn bài XHCNCSVN hay còn gọi là…”Vương Quốc Bịp”! Từ dạo đó, cụm từ: “Niềm tin, nhân bản” đã bị đồng hóa và được thay thế bằng danh xưng… BCN “Cách Mạng, Bạo Lực” của các…”Đỉnh cao trí tuệ”…Loài Vẹm, mà ngắn gọn là…Việt-Cộng?! Thành ngữ Mỹ có câu “It’s getting worse, before it get better”! Đại khái là vậy. Và tôi luôn tin rằng, một ngày rất gần ở tương lai, đất nước ông bà, hồn thiên sông núi Nam Quốc Sơn Hà sẽ phù trợ cho con dân nước Việt, vượt qua khổ nạn, tai ách CSVN. Hầu xây dựng và kiến thiết QG, đem nhân ái đến mọi nhà và đó là chỉ dấu…Khởi sắc lại niềm tin cũng như: Lòng tự trọng sự tôn nghiêm, ý thức THƯỢNG TÔN PHÁP LUẬT của toàn dân, trao đổi hấp thụ học hỏi nền Giáo Dục học đường một cách phóng khoáng và lành mạnh, biết định nghĩa thế nào là…Phụng sự xã hội, tự nhiên và cũng là lẽ đương nhiên (đã có một thời nào đó, thời đã qua!) tuổi trẻ sẽ…Tự giác với lòng yêu kính, quí trọng: Cơm cha, áo mẹ, ơn thầy! Đó là bản sắc của người VN, còn hiện tại???…Những điều trông thấy mà đau đớn lòng (K-ND). Buồn thay!…..Áo vải cờ đào.

  2. TinChắc! says:

    Niềm tin sự sống đời đời
    Niềm tin nhânkwả luânhồi không sai!
    Tin rằng chuá cũng như ai
    Cũng sinhlãobệnhtử, và cũng lạcloài, lẻloi!
    Chúngsanh trong chúngsanh thôi
    Nhỏ to dài ngắn… đều nổi, trôi, bậpbềnh…

  3. Hoang Tưởng says:

    Hoan hô phản biện của Hữu Ích thật rõ ràng và “hữu ích”.
    Nhưng điều tôi mong phản biện này được người tên Hữu Thỉnh ( Tổng biên tập báo Nhân dân gì đó ở Việt nam ) viết ra thì càng hay hơn.
    Cùng là “Hữu” cả mà Hữu Ích thì lo lắng đến tiền đồ Việt nam còn Hữu Thỉnh thì “ôi thôi” chỉ chuyên viết những lời lẽ lừa phỉnh người đọc, nịnh bợ kẻ trên. Khốn nạn thay cho Hữu Thỉnh, mong Hữu Thỉnh hãy thức tỉnh thay đổi cho thành một “kẻ sĩ” xứng đáng.

    • Hoang Tưởng says:

      Xin bổ túc cho phản hồi của tôi ở phía trên :
      Cùng là “Hữu” cả mà Hữu Ích ghì lo lắng đến tiền đồ Việt nam còn HỮU THỈNH và HỮU ƯỚC (tên trung tướng nhà văn cũng là tổng biên tập của báo nào đó ở VN) thì “ôi thôi” chỉ chuyên viết những lời lẽ lừa phỉnh người đọc, nịnh bợ kẻ trên. Khốn nạn thay cho Hữu Thỉnh và Hữu Ước, mong Hữu Thỉnh và Hữu Ước hãy thức tỉnh thay đổi cho thành những “kẻ sĩ”xứng đáng.

  4. Sigma says:

    Đó là công trình 100 năm trồng người của bác.

  5. Hữu Ích says:

    Niềm tin rất quan trọng và cần thiết cho cuộc sống thế gian này mà bọn VC nó đâu có niềm tin gì ngoài Bác và Đảng của chúng !

    Trong thời khắc này đây nhửng tồn tại muôn vàn khó khăn của dân tộc chất thành đống kéo lê tới thế hệ 00X bây giờ lan qua thế kỷ 21 mà mọi chuyện cứ y như củ nguyên xi càng ngày càng kéo xa dần với con dân Việt !

    Quái lạ thay lại có ông Cựu TBT báo nhăn răng kêu gọi đừng đứng khoanh tay nhìn Đảng tan rã ! Má ơi ới ! Sao lại cứ nghỉ cho Đảng không nhỉ , cái Đảng tự đâu ra mà có !

    Thực sự là người yêu nước thương dân thì phải phát biểu là đừng đứng khoanh tay nhìn dân tộc Việt của chúng ta chia rẻ và xa cách làm thế nào để thống nhất lòng người , có như thế mọi người mới động não mà suy nghỉ !

    Nếu cái Đảng CS nó tan rã thì thế nào , còn nếu lòng người tan ra sẻ ra sao
    Sự việc nào quan trọng và cấp bách hơn !!!!!

Phản hồi